Madryn.co.uk

A ddylai unrhyw un gael yr hawl i ffermio?

Fel mae pethau ar y funud, gall unrhyw berson brynu tir a dechrau ffermio’n syth. Mae hyn yn ymddangos yn beth braf iawn mewn oes fiwrocrataidd fel hon. Ond a ddylem ni fel diwydiant, ddwys ystyried ydyw hyn yn beth da mewn gwirionedd?

Os cymharwch ffermio gyda galwedigaethau eraill, fe welwch ein bod ar ei hol hi yn nhermau anghenion achrediad proffesiynol a sgiliau sicrwydd ansawdd. Os ydych wedi ceisio swydd fel plymar neu drydanwr erioed, fe werthfawrogwch faint o waith papur mae hynny’n ei olygu’r dyddiau hyn.

Er bod llawer o gwyno am y gwaith papur y mae’r diwydiant adeiladu’n sylweddoli fod y cyfundrefnau ansawdd yma wedi helpu i gael gwared â defaid duon yn y diwydiant.

Yn yr un modd, os ydych am werthu’ch ty, neu fynd ar wyliau byddech yn sicrhau fod yr asiant tai neu’r asiant teithio yn berchen tystysgrifau achrediad

Ond wrth drafod rheolaeth tir, adnodd mor werthfawr, a bwydo’r genedl gyda bwyd maethlon, diogel, nid oes brofion sylfaenol i sicrhau fod y ffermwr yn addas i wneud y gwaith.

Dylai sicrhau dealltwriaeth drylwyr o les anifeiliaid yn unig fod yn rheswm digonol i ystyried sustem ‘ticed i ffermio’. Nid mater o gadw anifeiliaid anwes yw ffermio da byw, ond yn hytrach gyflenwi’r amgylchedd a’r gofal gorau posibl
ar gyfer yr anifeiliaid er mwyn cynhyrchu bwyd diogel mewn ffordd effeithiol.

Byddai manteision eraill llai amlwg i’r fath gyfundrefn. Gallai gofyn am sgiliau sylfaenol yn y proffesiwn wneud ffermio’n opsiwn gyrfa mwy ffafriol i ffermwyr ifanc. Gallai’r gwaith ennill parch a hygrededd drwy ddilyn cyfundrefn achredu dda.

Gyda chymaint o dir yn cael ei brynu gan bobl nad ydynt yn ffermwyr, efallai y byddai’n bosibl cael trefn fod yn rhaid cael cymwysterau cydnabyddedig cyn gallu ffermio’r tir hwnnw? Gallai hyn, efallai, adennill nerth i ffermwyr yn y farchnad tir?

Gallai trefn o’r fath ei rhedeg ar sail wirfoddol i ddechrau, ac rwyf yn sicr mai dim ond ychydig iawn fyddai’n wynebu problemau cydymffurfio dwys.

Nid wyf yn llwyr argyhoeddedig ar y funud, ond mwya’n y byd rwy’n meddwl am y syniad, mwyaf o fantais a welaf i hyrwyddo trafodaeth agored ar y mater ymysg pobl o’r sector amaethyddol yn hytrach na rhai o’r tu allan. Gallai hwn fod yn fenter o fewn y diwydiant i gynyddu sgiliau a sicrhau mai dim ond y rhai cymwys sydd â’r gwaith pwysig o warchod tir ag anifeiliaid er mwyn cynhyrchu bwyd ac ynni.

Credaf fod creu ein cynllyn achredu ein hunain yn llawer gwell na gadael i bobl o’r tu allan i’r diwydiant symud ymlaen gyda chymhellion dirgel.

Gyda’r syniadau yma mewn golwg, rwyf yn lansio fforwm ar-lein pwrpasol ar wefan Madryn fel y gall pobl yn y diwydiant ffermio drafod ystod o bynciau llosg.

Gyda’n gilydd, mae gennym doreth o wybodaeth a phrofiad a ddylai gael ei rannu. Mae technoleg ar-lein yn ein galluogi i gyrraedd at ein gilydd, felly piciwch draw i’r wefan a rhowch glic ar ‘fforwm trafod’ ar www.madryn.co.uk a chofrestrwch er mwyn cymryd rhan.

Nid fu gennyf erioed gof da am ddyddiadau mewn hanes, ond credaf nad oes angen cofio manylion dyddiadau rhyfeloedd, brenhinoedd a thywysogion i werthfawrogi hanes. Mae deall beth oedd yr ysgogiad a arweiniodd at unrhyw sefyllfa yn bwysicach o’r hanner.

Disgrifiwyd hanes unwaith fel ‘astudiaeth o newidiadau’, yn dangos sut bu i’r fath newidiadau ffurfio’r byd sydd ohoni heddiw.

Mae’n rhaid i un ideoleg gadarn roi lle i un arall er mwyn cael newid sylfaenol. Gall hyn ddigwydd dros gyfnod o flynyddoedd neu ddegawdau, ond mae unrhyw newid ar ei fwyaf grymus pan mae nifer o bobl neu bwerau yn mabwysiadu ffordd newydd o feddwl.

Ym myd amaeth yng Nghymru heddiw mae nifer o ideolegau gwahanol yn ceisio’r llaw uchaf, ac mae dyfodol y diwydiant yn ddibynnol ar ganlyniad y gwrthdaro.

Mae Amgylcheddwyr a’r Diwydiannwyr ym myd amaeth wedi bod ben yn ben ers blynyddoedd, y naill yn ofni y bydd y llall yn difetha eu gweledigaeth.

Mae’r enghraifft yma’n dangos sut mae’r ddadl yn gallu pendilio o un ochr i’r llall, gydag un ochr neu’i gilydd yn ymddangos yn gryf, heb i’r un fod yn debygol o oruchafiaeth lwyr yn y diwedd.

Mae Amgylcheddwyr a’r Cadwraethwyr, i bob pwrpas, wedi ennill calonnau a meddyliau’r gwneuthurwyr polisi a’r cyhoedd yn gyffredinol. Gofynnwch i berson cyffredin beth yw pwrpas cefn gwlad, ac mae’n debyg y bydd yn son am fywyd gwyllt a chadwraeth cyn crybwyll cynhyrchu bwyd.

Ond wrth i brisiau bwyd gynyddu, a phoblogaeth y byd ehangu mae’n debyg mai’r diwydianwyr fydd yn ennill tir. Gyda mwy o bwyslais ar gynhyrchu, gallwn weld llacio ar yr hualau biwrocratig a ddioddefwn y dyddiau hyn, a bydd gwell gobaith i ffermwyr ddatblygu busnesau proffidiol.

Mae’r rhai sy’n cefnogi marchnad rydd a’r diffyndollwyr yn parhau i ddadlau ar draws y bwrdd ym Mrwsel. Mae symudiad pendant tuag at greu marchnad rydd i gynnyrch amaethyddol yn Ewrop, ond mae arwyddion fod pwerau newydd, megis China, yn barod i gefnogi eu diwydiant amaeth gyda chymorth ariannol sylweddol gan y llywodraeth.

Rwy’n cytuno y dylem anelu at farchnad rydd fel nôd hir dymor, ond yn y cyfamser mae’n rhaid hyfforddi’n diwydiant i farchnata’n effeithiol yn y byd newydd yma. Os na ddatblygwn y sgiliau i farchnata, - rhywbeth nad oedd angen ei wneud pan roedd cymorthdaliadau cnyhyrchu ar gael - yna bydd rhywrai arall (yn cynnwys yr archfarchnadoedd) yn manteisio ar yr hufen!

Clywaf ddadlau’n aml rhwng y rhai mewnblyg sy’n gyfyngedig i’w milltir sgwâr ac yn darogan gwae i amaethyddiaeth, a’r rhai eangfrydig sydd yn edrych ar y diwydiant yn nhermau byd-eang tra’n adnabod y llu o bosibiliadau i’r dyfodol.

Mae’r rhai mewnblyg wedi cael llawer o sylw yn y blynyddoedd diweddar, - ond rwy’n rhagweld mai’r rhai eangfrydig fydd ar flaen y gad yn y blynyddoedd nesaf.

Gwn ei bod yn anodd i ffermwyr defaid a chig eidion fod yn optimistaidd ar y funud, ond mae’r cynnydd diweddar ym mhris llefrith a grawn yn dangos pa mor gyflym y gall y sefyllfa newid.

Y frwydr rhwng y gwahanol safbwyntiau yma fydd yn llywio’n diwydiant i’r dyfodol, ac fel perchnogion busnesau, mae’n ddyletswydd arnom wylio’n ofalus pa garfan sy’n debygol o ennill y dydd. Sut bynnag y teimlwch am ddyfodol y diwydiant, … ‘Byddwch yn barod!’

Fel pob ffermwr rwy’n falch i fod yn rhan o ddiwydiant sy’n rhoi bwyd maethlon ar fyrddau’r genedl. Ni welodd y rhan fwyaf ohonom ddogni bwyd na unrhyw brinder dybryd.

Tra fod y Chwyldro Gwyrdd wedi gwthio lefelau cynhyrchiant tu hwnt i’n disgwyliadau, mae tystiolaeth gynyddol y bydd ôl-effeithiau hyn yn cael effaith andwyol am flynyddoedd i ddod. Er y môr o fwyd a gynhyrchir, mae’r boblogaeth Gorllewinol yn dioddef mwy o afiechyd nag erioed.

Mae meddygon yn yr arfer bellach o nodi rhyw glefyd neu’i gilydd ar dystysgrif marwolaeth ond faint ohonom sy’n aros i feddwl o ddifri am yr achosion craidd i’r clefydau yma yn y lle cyntaf?

Fel arfer, symptom o ryw gyflwr yw clefyd megis cancr neu afiechyd y galon, nid gwir achos y farwolaeth. Yn achlysurol, mae gan ysmygu, gor-yfed a chamddefnydd cyffuriau ran yn y broses, a gallwn, fel cymdeithas, adnabod hynny’n eitha hawdd .

Ond, hyd yn hyn, rydym yn hynod ddi-glem am y rhan a gymerir gan ein bwyd yn ein iechyd. Dyna pam fy mod yn credu mai gan yr amaethwyr yn hytrach na’r cwmniau fferyllol rhyngwladol mae’r ateb i wella iechyd ein poblogaeth.

Rydym yn bwyta’n dda, ond mae tystiolaeth wyddonol yn dangos pa mor brin o faeth yr ydym er gwaetha’n cyfoeth.

Yn fy ngholofn ddiwethaf, fe gyfeiriais at ddatblygiad chwyldroadol yn yr Unol Daleithiau, lle mae cwmniau wedi dechrau mesur cynnwys maeth bwydydd.
Allai ddim credu nad yw hyn wedi ei wneud o’r blaen .Os prynwn gar, mi wyddom yr aiff a ni o un lle i’r llall wrth edrych arno – yn yr un ffordd ac y gwyddwn yn syth os yw rhywbwth yn fwytadwy neu beidio.

Gyda car, fe fyddwn yn gofalu edrych ar holl fanylion technegol y modur cyn ei brynu. Wrth siopa am gig, ffrwythau, llysiau ag ati, nid yw’r rhan fwyaf yn poeni am werth maethlon y cynnyrch. Ond mae yna ffordd o sicrhau y gwerth maethlon gorau yn ein bwyd.

Mae’r teclyn llaw a elwir yn ‘Reffractomedr Brix’yn gallu mesur gwerth maeth mewn bwyd. Defnyddir ef yn helaeth yn y diwydiant gwin i fesur potensial eplysu sudd grawnwin. Yn syml, mae’n mesur dwysedd hylif,a gellir mesur sudd o unrhyw blanhigyn.

Mae’r mesurydd Brix yn dangos dwysedd siwgr, sydd, yn ei dro, yn cydfynd efo amrediad o elfennau gwerthfawr megis asidau amino, proteinau, mwynau a ffotomaetholion.

Lle mae cig a llefrith yn y cwestiwn, mae’r prawf yn cael ei wneud ar y gwelltglas a ddefnyddir i fwydo’r anifeiliaid.

Dyma’r union fath o dechnoleg y dylai’r diwydiant ffermio yng Nghymru ei fabwysiadu. Byddai cwsmeriaid yn cael gwell gwerth am arian o brynu bwyd gyda sgor Brix uchel. Byddai cynhyrchwyr yn eu tro yn cael eu gwobrwyo am gyflenwi bwyd llawn maeth. Bydd pawb felly ar eu hennill

I sicrhau sgor Brix uchel, rhaid cael rheolaeth pridd da a mabwysiadu dulliau cynnaladwy o ffermio. Mae planhigion gyda sgôr Brix isel yn fwy tebygol o gael eu hymosod gan bla, tra bo planhigion iach yn gallu gwrthsefyll clefydau yn llawer gwell.

Bydd cynnyrch Brix uchel yn galluogi manwerthwyr i gynnig cynnyrch safonol fydd yn cadw’n well am amser hirach i’w cwsmeriaid . Yn goron ar y cyfan, bydd bwyd Brix uchel yn arwain i boblogaeth iachach ac economi llawer mwy hyfyw.

Mae’r cynnydd ym mhrisiau bwyd wedi cael sylw ar dudalennau blaen y papurau trymion yn ystod yr wythnosau diwethaf. Mae’n debyg fod cynnydd ym mhris nwyddau crai yn werth ei nodi fel hyn, ond allai ddim gweld pam fod yn rhaid ystyried y cyfan fel crisis.
Ni fu bwyd erioed mor gymharol rad. Nid yw teuluoedd y dyddiau yma’n gwario mwy na 10% o’u hincwm ar fwyd ,ac mae llawer yn gwario mwy ar ddillad ffasiynol DVDs a CDs mewn wythnos nag a wnânt ar fwyd mewn mis.
Mae maeth wedi dod yn rheidrwydd diflas i rai. Nid yw bwyd maethlon yn ychwanegu at ein delwedd yn yr un ffordd a char crand, neu ardd drawiadol o flaen y ty.
Rwy’n poeni am ein hagwedd tuag at ein bwyd. Mae gwario ar fwyd maethlon yn fuddsoddiad yn ein hiechyd a’n hapusrwydd, ond ychydig o bobl sy’n gwerthfawrogi hyn.
I’r mwyafrif, mae bwyta’n ddefod ddyddiol a ddylid ei chyflawni yn y ffordd rataf posib. Wrth gwrs, mae rhai sydd heb y dewis, oherwydd tlodi, ond mae eraill sy’n honni eu bod yn y sefyllfa yna yn parhau i wario ar adloniant, gwyliau a dillad crand.

Nid fy lle i ydi dweud wrth bobl ar beth i wario’u pres, ond rwyf yn flin nad yw pobl yn cael eu haddysgu sut i fwyta’n iach. Nid yw bwyta’n iach yn ddrytach o reidrwydd. Rhaid wynebu’r hwliganiaeth bwyd a geir yn ein cymdeithas ar bob lefel.
Roeddwn yn falch o weld y Cynulliad yn lansio ymgyrch i ymchwilio i arferion bwyta’n iach. Wrth i’r sefyllfa wleidyddol dawelu yn y Bae, mae’n rhaid i’n harweinwyr fod yn eofn a gwneud yn siwr fod pob un yn rhoi’r parch dyledus i’r bwyd mae’n ei fwyta.
Rhaid i addysg arwain y ffordd. Gobeithiaf na fydd angen eto glywed cwestiynau dwl megis ‘O ba fuwch y daw llefrith sgim?’ neu ‘Pam fod tatws yn cael eu cadw mewn pridd?’
Syniad arall blaengar fyddai gwobrwyo cynhyrchwyr bwyd maethlon. Mae strwythur prisio eisoes yn ffafrio ffermwyr cynhyrchiol, dwyster uchel, ond pe rhoddid gwerth ar ddwyster maeth, byddai ffermwyr yn addasu eu sustemau i gydymffurfio.
Dengys un arolwg ar ôl y llall fod ansawdd maeth bwyd wedi dirywio ers dechrau’r ugeinfed ganrif. Ond, fel y darganfyddais yn ddiweddar, mae rhai cynhyrchwyr a gwerthwyr bwyd yn America wedi dechrau graddio bwyd yn ôl ei ddwyster maeth. Mae’r dechnoleg ganddom eisoes i wneud hyn.
Mae ymgyrchu tuag at fwyta’n iach yn cynnig dyfodol sicr i’r diwydiant ffermio yng Nghymru. Mae gennym y tir a’r sgiliau i gynhyrchu bwyd da. Tra bod peth ansicrwydd yngl?n â hygrededd gwyrdd bwyd lleol, nid oes amheuaeth ynglyn â’i gynnwys maethlon oherwydd ei fod mor ffres.
Mae dyn wedi sefyll ar y lleuad, ond mae’n dal yn ddifrifol anwybodus ynglyn â maeth. Rhaid rhoi mwy o gyllid i wyddonwyr ymchwilio i’r mater, gan y bydd hyn yn gwella iechyd y boblogaeth.
Mae un arolwg yn achosi gofid drwy ddweud y gall tueddiad tuag at afiechyd mewn teulu fod yn gymaint oherwydd patrwm bwyta cyffredin o fewn y teulu hwnnw ac oherwydd genynnau gwan. Fel y dywedodd un dietegydd, Efallai bod ein genynnau’n rhoi’r bwledi yn y gwn, ond y bwyd a fwytawn sy’n eu tanio.’
Mae llawer eto i’w ddysgu, ond o ddewis bwyd maethlon, ffres o ansawdd uchel a digon o amrywiaeth, fe ddylem elwa ar ein canfed. Iechyd da i chi!

Byddai’r rhan fwyaf ohonom yn falch o allu troi’n cefnau ar dargedau. Gall ymdrechu i’w cyrraedd roi pwysau a phoendod, a difetha swydd fyddai’n eitha cyfforddus hebddynt.
Gall targedau fod yn rhai ariannol neu yn ymwneud ag amser. (Rhaid i mi orffen yr erthygl hon o fewn yr awr!) Neu gallant fod yn gysylltiedig â chwaraeon, neu wedi eu seilio ar ddysgu sgiliau newydd.
Gall rhoi targedau i chi eich hun fod yn brofiad braf. Os ydych yn gwybod i ble ‘rydych yn anelu, gallwch wneud penderfyniadau pwysig yn llawer haws.
Ddwy flynedd yn ôl gosodais restr o dargedau busnes i mi fy hun. O fewn tair blynedd ‘roeddwn am sefydlu cwmni ymgynghori, cwmni prosesu a marchnata bwyd a busnes manwerthu.
Deilliodd y targedau unigol hyn o un syniad creiddiol sydd gennyf, sef gallu cael diddordeb masnachol ar hyd y gadwyn fwyd-amaeth, tra’n gwneud yn fawr o’r manteision i’r economi leol.
Petawn heb nodi’r uchod ar bapur, er i hwnnw fod yn un digon blêr, credaf na fyddwn fyth wedi cymryd y camau angenrheidiol i’w cyrraedd..
Mae rhedeg busnes fel teithio. Os nad ydych yn gwybod ble mae pen y daith, sut mae gwybod pa ffordd i’w chymryd? Mae teclyn ‘SatNav’ hyd yn oed, angen i’r teithiwr roi targed iddo.
Nid oes angen i darged fod yn rhagnodol. Gall datganiad syml o fwriad fod yn ddigon i roi ffocws i fusnes allu symud ymlaen.
Mae’n beryglus crwydro’n ddi-gyfeiriad, yn disgwyl i bethau ddigwydd. Wrth gwrs, rhaid i bob busnes fod yn hyblyg, i allu manteisio ar gyfleoedd ond, ar yr un pryd, rhaid iddynt greu eu dyfodol eu hunain.
Mae ambell fusnes bychan yn diystyru targedau neu’n cael eu rheoli gan 2 neu 3 unigolyn gyda gweledigaethau gwahanol, sydd yn sicr o greu gwrthdaro a thensiwn. Cyn y gall busnes symud ymlaen ,mae’n rhaid i’r perchnogion a’r gweithlu gytuno a chredu yn eu hamcanion.
Pan mae targed wedi ei osod, mae’n hanfodol ei gadw’n gyson mewn cof. Gall eraill megis gwleidyddion a gweision sifil ddylanwadu ar y sefyllfa, ond ni, a neb arall, fydd yn gorfod gwneud y penderfyniadau tyngedfennol.
Mae ffermio’n diwydiant gwych i fod yn rhan ohono. Mae amgylchiadau’n newid yn gyson, a thra bod newid bydd cyfleoedd.
Yn ddiweddarach yn y mis, bydd adroddiad ‘Ffermio Cynaliadwy a Chynllun Amaethu tuag at 2020’ a gomisiynwyd gan y Cynulliad Cymreig 12 mis yn ôl yn cael ei gyhoeddi. Ynddo cawn weld eu gweledigaeth o amaethyddiaeth Cymru i’r blynyddoedd sydd i ddod.
Dylem roi sylw manwl i’r ddogfen, oherwydd y bydd yn dangos beth fydd cyfeiriad polisïau amaethyddol yn debygol o fod. Os yn berthnasol, dylem addasu’n targedau i gyd-fynd a’r hyn a geir yn y ddogfen.
Fel cyd-ddigwyddiad rhyfedd, bu i Tesco mewn partneriaeth a Unilever gyhoeddi eu gweledigaeth am 2020 ychydig wythnosau’n ôl. O edrych ymlaen bymtheg mlynedd, a cheisio rhagweld strwythurau cymdeithas, technoleg a’r sector manwerthu mae’r cwmnïau enfawr yma’n cynllunio’u dyfodol yn barod.
Ddechrau’r haf, llwyddais i gyrraedd fy nhrydydd targed personol. Prynodd fy mrodyr a minnau siop fwyd delicatessen ym Mhwllheli. Gallaf eich sicrhau fod manwerthu ar raddfa fechan yr un mor anodd a ffermio!

Mae’n amser bellach edrych am dargedau newydd.

Cyfnod anwadal o’n blaenau
Mae wythnos yn amser hir ym myd amaeth.

Daeth newyddion nos Wener fel sioc i ni i gyd, yn ein hatgoffa o’r sefyllfa ddifrifol yn 2001.

Mae ffermwyr ar draws y DU yn ofni’r gwaethaf ac yn gwylio’r datblygiadau yn Surrey yn ofalus iawn.

Yn groes i’r hyn a ddigwyddodd yn 2001, mae ymateb y Llywodraeth wedi bod yn gyflym y tro hwn, er mwyn ceisio lleihau effaith yr haint.. Mae gwersi pwysig am y dyddiau cyntaf tyngedfennol hyn wedi eu dysgu ar ôl y profiad blaenorol.

Fodd bynnag, mae rheoli haint mor heintus yn sialens enfawr. Mae’r diwydiant yn gyffredinol, ac eithrio un neu ddau o yrwyr loriau anghyfrifol, wedi ymateb yn dda. A bod yn deg, cadw at y rheolau ydi’r unig opsiwn os yw’r diwydiant am gadw parch a diogelu’r farchnad.

Mae’r ymholiadau i darddiad yr haint diweddar wedi ei ganoli’n llwyr ar labordai cyfagos ar hyn o bryd. Os gwireddir yr ofnau, bydd y canlyniadau’n bellgyrhaeddol.

Bydd, hefyd, yn codi cwestiynau. Pam, er enghraifft, fod y gwaith ditectif moleciwlar yn cael ei wneud gan wyddonwyr yn gweithio i’r union gyfundrefnau sydd yn cael eu cyhuddo o ollwng y firws? Ydi hi’n iawn fod Merial, y cwmni fferyllol sydd yn gweithio yn y labordai yma, yn brysur yn cynhyrchu 300,000 o unedau brechu wedi eu harchebu gan y Llywodraeth rhag ofn y bydd brechu’n rhan o’u strategaeth yn y dyfodol?

Yn dilyn achos 2001, penderfynodd y Gymdeithas Frenhinol mewn adroddiad fod achosion achlysurol o’r haint yn Ewrop wedi eu cysylltu â chanolfannau brechu neu labordai.

Os yw’r labordai’n euog neu beidio, mae’r achos diweddaraf yma wedi tanlinellu peryglon mewnforio cig o wledydd lle mae Clefyd y Gwartheg Gwallgo’ yn gyffredin.

Tra pery’r Undebau i ymladd yn erbyn hyn, rhaid i ffermwyr barhau i bwysleisio manteision bwyd lleol. Un peth sicr mae’r achos yma’n ei ddangos i’r cyhoedd yw bod diwydiant da byw’r wlad yma’n hollol broffesiynol a chyfrifol wrth sicrhau fod cynnyrch cig a llaeth yn gwbl ddiogel.

Fel y dywedais o’r blaen yn y golofn yma, nid mater o filltiroedd bwyd yn unig yw bwyd lleol. Mae bwyd olrheiniadwy gan gyflenwyr dibynadwy, a chefnogi’r economi leol yn bwysig hefyd. Bydd hyn yn allweddol yn y misoedd i ddod. Gadewch i ni sicrhau ein bod yn trosglwyddo’r neges i’n cwsmeriaid.

Gallwn i gyd wella’r ffordd y prynwn ein bwyd. Gwn am ormod o bobl sy’n prynu cig heb olrhain ei hanes. Gall llawer o gwmnïau a sefydliadau Cymreig wella’u cefnogaeth o fwyd lleol.

Os yw sefydliadau cyhoeddus yn cynnal pryd neu fwffe, gallent sicrhau fod o leiaf y cig a’r caws a weinir yn dod o Gymru. Gan fod gwin, d?r a thatws hefyd ar gael ar hyd y flwyddyn, nid oes reswm pam na all y rhain hefyd gael eu cynnwys.

Mae tywydd gwael yr haf wedi gwneud ffermio’n anodd eleni, ac mae hyn wedi cael effaith ar ladd-dai, ocsiynau a chwmnïau cludo hefyd.

Mae’n si?r fod Dr Christine Glossop, Prif Swyddog Milfeddygol y Cynulliad yn poeni beth ddaw nesaf, ar ol helynt Skanda Vale a’r achos o Glwy’r Gwartheg Gwallgo’.

Gobeithio bydd y ffordd ymlaen yn gliriach yn y dyddiau nesaf.

Mae’n fy mhoeni pan fyddaf yn clywed y ddadl ‘bydd pobl wastad angen bwyd’. Ni all neb ysgymuno’r ddadl hon, ond yn yr un modd ni ddylai gael ei gamddefnyddio i gyfiawnhau defnyddio’r un dulliau cynhyrchu a ddefnyddwyd gan ein cyn-dadau gan obeithio bod newyn mawr ar y gorwel i achub y diwydiant.

Nid oes gymaint a hynny o amser wedi mynd heibio ers pan roedd bwyd yn cael ei gynhyrchu i’w wir bwrpas, sef i oroesi. Wrth gwrs, mae hyn dal i fod yn wir yn rhai o ardaloedd tlotaf y Byd. Yng Nghymru, rydym yn ddigon breintiedig i gael dewis rhwng bwyd wedi cael ei dyfu yn unol a chylchred y lleuad, neu wedi’i fagu gyda se bendith yr RSPB. Gor-gynhyrchu bwyd sy’n gyfrifol am roi y dewis yma i ni.

Mae esblygiad bwyd wedi dod yn ei flaen gryn dipyn ers dyddiau’r dognau bwyd y Rhyfel. Heddiw, mae’r cwsmer yn chwilio am hwylustod, moethusrwydd, bwyd ecsotig ac iach, a weithiau i gyd hefo’i gilydd. Prin iawn yw’r adegau hefyd pryd y byddwn yn bwyta o angen y dyddiau yma. Mae bwyd yn y byd cyfoes wedi datblygu i fod yn fodd i gymdeithasu, i wella ein iechyd, ac yn y pendraw i’n helpu i ddiffinio ein personoliaethau.

Bydd y cyfnod nesaf yn esblygiad bwyd yn cael ei yrru ymlaen gan dechnoleg. Mae ein dealltwriaeth o sut mae maethynnau gwahanol yn effeithio ar ein cyrff yn dal i fod yn ryfeddol o arwynebol. Ond wrth i wyddonwyr weithio eu ffordd drwy lith o arbrofion, daw yn fwy a mwy amlwg sut y gall bwyd wella ein iechyd meddyliol yn ogystal a’n iechyd corfforol.

Arweiniodd y datblygiadau yma tuag at genhedlaeth newydd o fwydydd technolegol. Gelwir y rhain yn fwydydd swyddogaethol, a credir y byddant yn chwyldroi y ffordd rydym yn bwyta am byth. Mae’r cynnyrch yma, sydd weithiau’n cael eu galw’n fwydydd clyfar, yn medru gwella iechyd a pherfformiad y corff y tu hwnt i ddisgwyliadau arferol.

Mae asesiadau masnachol diweddar yn amcangyfrif bydd y farchnad i fwydydd swyddogaethol yn dwblu mewn gwerthiant dros y 4 mlynedd nesaf i fod werth £1.72bn erbyn 2007.

O’r holl is-ddiwdiannau cynhyrchu bwyd, y sector laeth sydd wedi manteisio orau ar y cyfle yma ym Mhrydain. Erbyn hyn, mae cwsmeriaid yn disgwyl medru dewis llaeth fydd un ai yn eu helpu i gysgu, sy’n cynnwys lefelau uchel o omega-3, fydd yn gwella eu system dreulio, neu hyd yn oed yn eu helpu i leihau lefel colestrol. Dyw llaeth cyffredin ddim yn ddigonol i ofynion y cwsmer modern.

Bydd yr entrepreneuriaid yn eich mysg sydd yn darllen hwn yn siwr o weld papurau arian yn fflachio, gan fod ychwanegu
’swyddogaeth’ i fwydydd yn cynnig cyfleon di-ri i ychwanegu gwerth i gynnyrch fferm.

Mae’r dewis i’r garfan sy’n meddwl ‘bydd pobl wastad angen bwyd’ yn syml. Gallent un ai barhau i roi eu pennau yn y tywod, neu gallent ddeffro o’u trwmgwsg a cynhyrchu beth mae’u cwsmer yn ofyn amdano.

Boed o’n groes i’ch graen neu beidio, does dim dwywaith bydd egwyddorion y farchnad rydd yn llywodraethu ffermio yn y dyfodol. Wrth gwrs, mae Cymru’n wyrdd, yn lan ac yn naturiol, ond mae hynny’n wir am Yr Iwerddon, Yr Alban, Ffrainc a Seland Newydd hefyd.

Ni ddylem roi ein wyau i gyd yn yr un basged fel diwydiant drwy ddibynnu ar y ddelwedd werdd yn unig. Drwy fuddsoddi mewn cynhyrchu bwydydd swyddogaethol Cymreig byddem yn medru arallgyfeirio i gyflenwi anghenion gwahanol a thrwy hynny gryfhau amaethu yng Nghymru.

Beth am gig eidion Cymreig yn llawn omega-3? Mae hyn yn ddigon rhwydd i’w gyflawni drwy addasu porthiant y gwartheg. Mae canran sylweddol o laeth Iwerddon yn cael ei ddefnyddio i gynhyrchu diodydd iogwrt pro-biotig. Yn yr un modd, mae lle yn y farchnad garddwriaethol i gynhyrchu ffrwythau meddal Cymreig sy’n uchel mewn gwrthocsidyddion, neu cynnyrch fel haidd noeth sy’n uchel mewn ffeibr toddadwy.

Yn wir gall hyn fod yn llawer mwy na newid mewn strategaeth farchnata. Gallai ysgogi symudiad sylfaenol yng ngwleidyddiaeth ffermio. Petai amaeth yn allweddol i wella iechyd y genedl, oni fyddai canfyddiad a delwedd y cyhoedd o ffermio yn gweddnewid dros nos? Tybed petaem yn gweld y Llywodraeth unwaith eto yn dewis hyrwyddo a chefnogi ffermio i’r carn? Dyna beth ydi rhywbeth i gnoi cil arno fo!

Delio gyda newidiadau yw un o sialensau mwyaf bywyd. Boed fod o’n cywiro set y car i’ch safle personol, neu clywed am enedigaeth eich tripledi, mae newid yn gwneud bywyd yn ddiddorol.

Fel pob diwydiant, mae ffermio yn gorfod gwynebu newidiadau yn reolaidd. Mae’r diwygiadau diweddar i gymorthdaliadau ym myd amaeth wedi gosod y diwydiant yn gadarn ar y ffordd i ddod yn ddiwydiant sy’n cael ei arwain gan gwsmeriaid, yn hytrach na’r gwleidyddion.

Gyda hyn mewn golwg, sefydliais fy nghwmni fy hun cyn Nadolig y llynedd o’r enw Madryn Cyf. Ar ol 5 mlynedd yn gweithio ym Mhrifysgol Cymru Bangor, penderfynais i newid fy mywyd a mynd amdani. Read the rest of this entry »

Croeso i wefan cwmni Ymgynghoriaeth Madryn Consultancy Cyf

Posted by admin, filed under Erthyglau. Date: June 23, 2006, 7:50 pm | No Comments »